NIDHI SWARUP In pushtimarg

        પુષ્ટિમાર્ગમાં,આપણી પાસે ભગવાનના સાત મુખ્ય સ્વરૂપોની રજૂઆત છે. કેટલાક સ્વરૂપોના નામ જુદા છે પરંતુ તેમના સ્વરૂપો સમાન છે.

• શ્રીનાથજી પર્વતની ઉપર ઉભા છે. 
• નવનીતપ્રિયાજી,બાલકૃષ્ણજી,મુકુંદરાયજી એ એક હાથે માખણના દડાવાળા બધા જ બાળક સ્વરૂપો છે. 
• મથુરાધીશ, દ્વારકાધીશ અને કલ્યાણરાયજી વિષ્ણુ સ્વરૂપની વિવિધતા છે,ચાર હાથ અને ચાર ‘આયુધ’. 
• ગોકુળચંદ્રમાજી અને મદનમોહનજી બંને કૃષ્ણના વાંસળી વગાડતા સ્વરૂપ છે.
• વિઠ્ઠલનાથજી એ દક્ષિણ ભારતનો એક પ્રખ્યાત સ્વરૂપ છે.
•  ગોકુળનાથજી એ ચાર હાથે વાંસળી વગાડતું કૃષ્ણનું સ્વરૂપ છે.
•  નટવરલાલજી હાથમાં ખાદ્ય પદાર્થ લઈને નૃત્ય કરે છે એવું કૃષ્ણનું સ્વરૂપ છે.

         પુષ્ટિમાર્ગમાં જે સ્વરૂપને આપણે પૂજીએ છીએ તેને ‘નિધિ’ કહે છે. નિધિનો અર્થ મહાસાગર અથવા અક્ષયપાત્ર થાય છે.

      શ્રીવલ્લભ અને શ્રીગુસાંઈજીના કુટુંબ દ્વારા પૂજાયેલા સ્વરૂપો તેમના નિધિ તરીકે ઓળખાઈ છે. ગુસાંઈજીના સાત પુત્રોને આપવામાં આવેલા આ સ્વરૂપોને નવ- નિધિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.તેમના ગુરુ દ્વારા સેવા માટે વૈષ્ણવોને અપાયેલા સ્વરૂપો તે ગુરુના નિધિ સ્વરૂપ તરીકે ઓળખાઈ છે. આપણે આપણા સેવ્ય સ્વરૂપને આપણા સૌથી પ્રિય નિધિ-સ્વરૂપ તરીકે પૂજા કરવી જોઈએ. પુષ્ટિમાર્ગમાં આપણે આપણા ભાવનાને અનુરૂપ એવા સ્વરૂપની સેવા  કરવાનું પસંદ કરી શકીએ.

શ્રીનાથજી

 શ્રીનાથજી :- ભગવાન શ્રીગોવર્ધનધરણનો કાળો રંગ છે અને તે પથ્થરમાંથી કોતરવામાં આવ્યા છે. આ બતાવે છે કે શ્રીકૃષ્ણએ તેના ડાબા હાથથી ગોવર્ધન ઉપડયો છે અને જમણા હાથને જાંધ પર મૂક્યોછે. આ સ્વરૂપ હાલ નાથદ્વારા-રાજસ્થાનમાં બિરાજે છે.

 

શ્રી નવનીતપ્રિયાજી

શ્રીનવનીતપ્રિયાજી :- બાળક કૃષ્ણ પાસે સુવર્ણ રંગ છે અને તે પંચ-ધાતુમાંથી બનાવવામાં આવે છે. આ સ્વરૂપમાં એક બાળક તેના જમણા હાથમાં માખણના દડાથી જમીન પર ગોઠણીએ ચાલતા અને જમીન પર ડાબા હાથથી પોતાને સીધો રાખતો દર્શાવે છે. આ સ્વરૂપ હાલ નાથદ્વારા-રાજસ્થાનમાં બિરાજે છે.

 

શ્રીમથુરાધીશજી

શ્રીમથુરાધીશજી :- મથુરાના સ્વામીનો શ્યામ રંગ છે,ચાર હાથ છે અને તે મહા-વિષ્ણુની પરંપરાગત છબી સમાન છે અને તે પથ્થરમાંથી કોતરવામાં આવેલ છે.

શ્રીવિઠ્ઠલનાથજી

 શ્રીવિઠ્ઠલનાથજી :-ચાર આંગળ ઊંચું ગૌર શ્યામ સ્વરૂપ છે. ચરણારવિંદથી કેડ સુધી ગૌર,અને કેડથી મસ્તક સુધી શ્યામવર્ણ છે. બે ભુજા કટી પર રાખી છે. ડાબી ભુજામાં શંખ અને જમણી ભુજમાં કમળ ધારણ કર્યા છે. આ સ્વરૂપ હાલ નાથદ્વારા-રાજસ્થાનમાં બિરાજે છે.

શ્રી દ્વારીકાધીશજી

શ્રી દ્વારીકાધીશજી

શ્રીદ્વારકાધીશજી:- ભગવાન દ્વારકાધીશનો રંગ કાળો છે અને પથ્થરથી બનેલો છે. મથુરાધીશની જેમ દ્વારકાધીશની પ્રતિમા પણ ચાર સશસ્ત્ર ભગવાન વિષ્ણુની સમાન છે. દ્વારકાધીશની દાંડી સીધી/ચોરસ ટોચ પર છે. આ સ્વરૂપ હાલ કાંકરોલી-રાજસ્થાનમાં બિરાજે છે.

                                                                                                                                

શ્રી ગોકુલનાથજી

   શ્રીગોકુળનાથજી :- ભગવાન ગોકુળનાથજી સોનેરી રંગના છે અને કાંસાથી બનેલા છે. ત્યાં બે ગોપીઓ છે જેઓ ભગવાનની આ નાનકડી છબીને આગળ ધપાવે છે. બે હાથ વડે ભગવાન વાંસળી વગાડી રહ્યા છે,એક હાથે પર્વત ઉંચકી રહ્યા છે અને એક હાથથી તેના ભક્તોને આશીર્વાદ આપે છે. આ સ્વરૂપ હાલ ગોકુળ-ઉતરપ્રદેશ માં છે.

 

શ્રી ગોકુળચંદ્રમાજી

શ્રી ગોકુળચંદ્રમાજી

 શ્રીગોકુલચંદ્રમાજી :- ગોકુળચંદ્રમાં લલિતત્રિભંગી લાલ છે અને એકાદ ફૂટ ઉંચુ સ્વરૂપ છે. દ્રષ્ટિ નીચી છે. વેણુવાદની મુખાકૃતિ છે. બે ભુજામાં વેણુ ધારણ કરી છે. ડાબો ચરણ પૃથ્વી પર સ્થિર છે. જમણો ચરણ સહજ ઉંચો છે. તેની આંગળીઓનો સ્પર્શ ડાબા ચરણને થાય છે. અતિ કોમળ સ્વરૂપ છે. આ સ્વરૂપ હાલ કામવાન-ઉતરપ્રદેશ માં બિરાજે છે.

 

શ્રી મદનમોહનજી

શ્રી મદનમોહનજી

 શ્રીમદનમોહનજી :- પાંચથી છ આંગળ ઊંચાઈનું ઠાડુ સ્વરૂપ છે. બે શ્રીહસ્તથી વેણુનાદ કરે છે. શ્રીઅંગ પર જનોઈનું ચિન્હ છે. ગોરવર્ણ છે. આપને બે સ્વામીનિજી છે. ડાબી બાજુ રાધિકાજી અને જમણી બાજુ ચંદ્રાવલીજી બિરાજે છે. બન્નેના શ્રીહસ્તમાં કમળની કળી છે. આ સ્વરૂપ હાલ કામવાન-ઉતરપ્રદેશ માં બિરાજે છે.

 

શ્રી બાલકૃષ્ણલાલજી

  શ્રીબાલકૃષ્ણલાલજી :- આપનું સ્વરૂપ ઘૂટણના બળે, રજથી ખરડાયેલા બાળકનું છે. બાળલીલાનુંસ્વરૂપ છે. તેનાથી વ્રજભક્તોને સુખ આપે છે. આ સ્વરૂપ હાલ સુરતમાં બિરાજે છે.

 

શ્રી નટવરલાલજી

શ્રી નટવરલાલજી

શ્રીનટવરલાલજી :- ત્રણ આંગળ ઉંચુ, ગૌર સ્વરૂપ છે. બાર માસની વયનું સ્વરૂપ છે. બે ભુજા છે. જમણી ભુજમાં માખણ અને ડાબી ભુજમાં માટ(ઠોર) જેવી સામગ્રી છે. નૃત્ય કરતાં બે  ચરણ છે. આ સ્વરૂપ હાલ અમદાવાદમાં બિરાજે છે.

 

શ્રી કલ્યાણરાયજી

શ્રી કલ્યાણરાયજી

શ્રીકલ્યાણરાયજી :- ઠાડુ, શ્યામ ચર્તુભુજ સ્વરૂપ છે. શ્રીમથુરાધીશજી અને શ્રીદ્વારકાધીશજી જેટલી ઊંચાઈનું પીઠિકાવાળુ ત્રિકોણ છે. ચાર ભુજામાં શંખ,ચક્ર,ગદા,પદ્મ,ધારણ કર્યા છે. દ્રષ્ટિ નીચી છે. આ સ્વરૂપ હાલ વડોદરા-ગુજરાતમાં બિરાજે છે.

 

શ્રીમુકુન્દરાયજી :- શ્રીબાલકૃષ્ણલાલજીના સ્વરૂપ ને ઘણું જ મળતું આવે છે. તેમનો પાટોત્સવ મહા સુદ ચોથને દિવસે મનાવાય છે. આ સ્વરૂપ હાલ કાશીમાં બિરાજે છે.